Bài giảng Ngữ văn 9 - Tiết 80, Bài 20: Cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí - Trường THCS Xương Giang

 TRƯỜNG THCS XƯƠNG GIANG
 NGỮ VĂN 9
 GV thực hiện: PHƯƠNG THỊ HÀ Tiết 80: NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ TƯ 
 TƯỞNG, ĐẠO LÍ
I. TÌM HIỂU BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ 
TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ.
 1.1. PhânPhân tíchtích ngữngữ liệu:liệu: VănVăn bảnbản ““TriTri thứcthức làlà sứcsức mạnh”.mạnh”. Tri thức cũng là sức mạnh của cách mạng. Bác Hồ của 
chúng ta sau chuyến đi Pháp năm 1946 trở về đã thu hút được 
nhiều nhà trí thức Việt Nam danh tiếng đi theo kháng chiến 
như kĩ sư Trần Đại Nghĩa, tiến sĩ Nguyễn văn Huyên, các bác 
sĩ Tôn Thất Tùng, Đặng Văn Ngữ, nhà toán học Tạ Quang 
Bửu, Các nhà trí thức ấy đã đem tri thức của mình mà xây 
dựng các ngành quân giới, giáo dục, y tế, góp phần to lớn 
đưa cuộc kháng chiến đến thành công. Trong cuộc kháng 
chiến chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mĩ, các giáo sư 
Đàm Trung Đồn, Vũ Đình Cự đã huy động tri thức góp phần 
phá thủy lôi nổ chậm của địch, khai thông bến cảng. Và ngày 
nay, các nhà khoa học nông nghiệp, như Bùi Huy Đáp, Vũ 
Tuyên Hoàng, đã lai tạo giống lúa mới, góp phần tăng sản 
lượng nông nghiệp, làm cho nước ta không chỉ có đủ lương 
thực mà còn trở thành một trong những nước đứng hàng đầu 
về xuất khẩu gạo trên thế giới. Tri thức có sức mạnh to lớn như thế nhưng đáng 
tiếc là còn không ít người chưa biết quý trọng tri thức. 
Họ coi việc học chỉ là để có mảnh bằng mong sau này 
tìm việc kiếm ăn hoặc thăng quan tiến chức. Họ không 
biết rằng, muốn biến nước ta thành một quốc gia giàu 
mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh, sánh vai các 
nước trong khu vực và thế giới cần phải có biết bao 
nhà tri thức tài năng trên mọi lĩnh vực!
 (Hương Tâm)
 Văn bản trên bàn về vấn đề gì? Văn bản có thể chia làm mấy phần? Chỉ 
ra nhiệm vụ từng phần và mối quan hệ của 
 chúng với nhau? 
 TRI THỨC LÀ SỨC MẠNH
 Đoạn 1: Mở bài Nhà khoa học người Anh Phơ răng –xit Bê cơn( Thế kỉ XVI-XVII) đã nói một câu 
Nêu vấn đề:giá trị nổi tiếng : “ Tri thức là sức mạnh”. Sau này Lê –nin, một người thầy của cách mạng 
 vô sản thế giới lại nói cụ thể hơn: “ Ai có tri thức thì người ấy có được sức mạnh”. 
của tri thức và vai Đó là một tư tưởng rất sâu sắc. Tuy vậy, không phải ai cũng hiểu được tư tưởng ấy.
trò của người trí 
thức. Tri thức đúng là sức mạnh. Người ta kể rằng, có một máy phát điện cỡ lớn của công ti Pho bị 
 hỏng. Một hội đồng gồm nhiều kĩ sư họp 3 tháng liền tìm không ra nguyên nhân. Người ta phải 
 Đoạn 2 mời đến chuyên gia Xten –mét –xơ.Ông xem xét và làm cho máy hoạt động trở lại. Công ti phải 
 trả cho ông 10.000 đôla. Nhiều người cho Xten –mét –xơ là tham, bắt bí để lấy tiền. Nhưng trong 
 giấy biên nhận Xten –mét –xơ ghi : “Tiền vạch một đường thẳng là 1 đôla. Tiền tìm ra chỗ vạch 
 Thân đường thẳng ấy là 9999 đôla”. Rõ ràng người có tri thức thâm hậu có thể làm được những việc 
 bài mà nhiều người khác không làm nổi. Thử hỏi, nếu không biết cách chữa thì cỗ máy kia có thoát 
 khỏi số phận trở thành đống phế liệu được không!? 
 Tri thức cũng là sức mạnh của cách mạng. Bác Hồ của chúng ta sau chuyến đi Pháp năm 
 1946 trở về đã thu hút được nhiều nhà trí thức Việt Nam danh tiếng đi theo kháng chiến như kĩ 
 Đoạn 3 sư Trần Đại Nghĩa, tiến sĩ Nguyễn văn Huyên, các bác sĩ Tôn Thất Tùng, Đặng Văn Ngữ, nhà 
 toán học Tạ Quang Bửu, Các nhà trí thức ấy đã đem tri thức của mình mà xây dựng các ngành 
 Giải quyết vấn 
 quân giới, giáo dục, y tế, góp phần to lớn đưa cuộc kháng chiến đến thành công. Trong cuộc 
 đề: chứng mình kháng chiến chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mĩ, các giáo sư Đàm Trung Đồn, Vũ Đình 
 và khẳng định Cự đã huy động tri thức góp phần phá thủy lôi nổ chậm của địch, khai thông bến cảng. Và ngày 
 nay, các nhà khoa học nông nghiệp, như Bùi Huy Đáp, Vũ Tuyên Hoàng, đã lai tạo giống lúa 
 sức mạnh của mới, góp phần tăng sản lượng nông nghiệp, làm cho nước ta không chỉ có đủ lương thực mà còn 
 tri thức. trở thành một trong những nước đứng hàng đầu về xuất khẩu gạo trên thế giới.
 Đoạn 4: Kết bài Tri thức có sức mạnh to lớn như thế nhưng đáng tiếc là còn không ít người chưa biết quý trọng 
 Kết thúc vấn đề: tri thức. Họ coi việc học chỉ là để có mảnh bằng mong sau này tìm việc kiếm ăn hoặc thăng quan 
 tiến chức. Họ không biết rằng, muốn biến nước ta thành một quốc gia giàu mạnh, công bằng, dân 
 Phê phán chủ, văn minh, sánh vai các nước trong khu vực và thế giới cần phải có biết bao nhà tri thức tài 
 những biểu năng trên mọi lĩnh vực!
 hiện không coi ( Hương Tâm)
 trọng tri thức. - Mở bài (đoạn 1): Nêu vấn đề nghị luận (tri thức là sức 
 mạnh và người có tri thức là người có sức mạnh).
- Thân bài (đoạn 2,3): Chứng minh làm rõ vấn đề nghị luận: 
 Tri thức là sức mạnh.
+ Tri thức đúng là sức mạnh
 Dẫn chứng: Chuyên gia Xten-mét-xơ cứu một cỗ máy 
 thoát khỏi số phận một đống phế liệu.
+ Tri thức cũng là sức mạnh của cách mạng.
 Dẫn chứng: Bác Hồ thu hút nhiều nhà trí thức lớn tham 
 gia đóng góp cho kháng chiến: Trần Đại Nghĩa, Nguyễn 
 Văn Huyên, Tôn Thất Tùng, Đặng Văn Ngữ, Tạ Quang Bửu..
 - Kết bài (đoạn còn lại): Phê phán một số người không biết 
 coi trọng tri thức, sử dụng tri thức không đúng chỗ. *Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận: Tri thức là sức 
 mạnh và người có tri thức là người có sức mạnh.
 *Thân bài: 
 Tri thức đúng là sức Tri thức cũng là sức 
 mạnh mạnh cách mạng
 *Kết bài: 
Phản ánh một số người Bố cục không rõ ràng, biết quý chặt trọng chẽ. tri thức, sử dụng 
tri thức không phù hợp. Khẳng định vai trò của tri thức, nhà trí 
thức với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Văn bản đã sử dụng phép lập luận 
 chính là gì? Cách lập luận có thuyết 
 phục hay không?
 Văn bản chủ yếu sử dụng phép lập luận chứng 
minh. Từ những dẫn chứng cụ thể, người viết khẳng 
định sự đúng đắn của tư tưởng “Tri thức là sức mạnh” 
và “Ai có tri thức thì người ấy có được sức mạnh”, qua 
đó phê phán những người không biết quý trọng tri thức, 
sử dụng tri thức sai mục đích và đề cao vai trò của tri 
thức đối với sự phát triển của đất nước. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ 
 TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ
I. TÌM HIỂU BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ 
TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ.
 Thế nào là nghị luận về một vấn 
 đề tư tưởng đạo lí?