Chuyên đề: Hướng dẫn học sinh làm bài đọc hiểu trong đề thi tuyển sinh vào lớp 10 môn Ngữ văn - Phương Thị Hà

 LỚP: 9A1
 Giáo viên: Phương Thị Hà PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP BẮC GIANG
 TRƯỜNG THCS XƯƠNG GIANG
 CHUYÊN ĐỀ:
Hướng dẫn học sinh làm bài đọc hiểu trong đề thi 
 tuyển sinh vào lớp 10 môn Ngữ văn
 Họ tên giáo viên: Phương Thị Hà
 I. Những vấn đề chung
1. Đọc - hiểu là một năng lực đặc thù của môn Ngữ Văn.
- Đọc – hiểu là một năng lực tiếp nhận văn bản thông tin qua hoạt 
động: đọc chữ, xem các kí hiệu, bảng biểu, hình ảnh trong văn bản 
nhằm xử lí thông tin trong văn bản để phục vụ những mục đích cụ 
thể trong học tập hoặc giải quyết các nhiệm vụ thực tiễn của cuộc 
sống. 
 THÔNG HIỂU VĂN BẢN
 NĂNG LỰC
 VẬN DỤNG I. Những vấn đề chung
1 Thế nào là đọc – hiểu
2. Những điểm giống và khác nhau giữa hoạt động đọc hiểu và 
câu hỏi đọc hiểu
 * Điểm giống nhau: là cách tiếp cận văn bản đều giống 
 nhau, bắt đầu từ đọc và sau đó là hiểu
 * Khác nhau:
 Hoạt động đọc hiểu Câu hỏi đọc hiểu
 - Phần đọc - hiểu trong - Câu hỏi đọc - hiểu trong 
 dạy học văn nói chung là hoạt đề kiểm tra là hoạt động độc 
 động trên lớp với sự chỉ đạo lập và sáng tạo của học sinh
 của giáo viên I. Những vấn đề chung
II. Cấu trúc bài đọc - hiểu
 * Gồm 2 phần: 
 - Phần 1: Ngữ liệu - đoạn văn bản, văn bản: liền mạch/không 
 liền mạch
 - Phần 2: Đưa ra các câu hỏi theo các mức độ nhận thức từ 
 thấp - cao: nhận biết, thông hiểu, vận dụng, vận dụng cao I. Những vấn đề chung
 II. Cấu trúc bài đọc - hiểu
 III. Các dạng câu hỏi đọc - hiểu 
 - Đề tài: đối tượng được đề cập đến trong văn 
Dạng câu hỏi/bài tập 
yêu cầu xác định đề bản
tài, chủ đề, tư tưởng - Chủ đề: Nội dung chính được đề cập đến trong 
 của văn bản văn bản
 - Tư tưởng: Điều mà tác giả muốn gửi gắm qua 
 văn bản (thường là văn bản nghệ thuật)
 - Yêu cầu nhận diện các phương thức biểu đạt
Dạng câu hỏi/bài tập 
 yêu cầu nhận diện, - Yêu cầu nhận diện về từ, thể thơ 
phân tích các phương - Yêu cầu nhận diện các phép liên kết hình thức
diện về nội dung, hình - Yêu cầu nhận diện các kiểu câu
 thức của văn bản - Yêu cầu nhận diện, phân tích tác dụng của các 
 biện pháp tu từ
Dạng câu hỏi/ bài tập - Trình bày ý kiến, đánh giá về những thông tin, 
 yêu cầu phản hồi, vấn đề đặt ra trong văn bản hoặc liên hệ thực tế từ 
 đánh giá.
 văn bản I. Những vấn đề chung
II. Cấu trúc bài đọc - hiểu
III. Các dạng câu hỏi đọc - hiểu 
IV. Các bước làm bài đọc – hiểu
 Bước 1: Đọc thật kỹ đề bài, đọc đến thuộc lòng rồi hãy 
 làm từng câu, dễ trước khó sau.
 Bước 2: Đọc các yêu cầu, gạch chân các từ ngữ quan 
 trọng, câu quan trọng. Việc làm này giúp các em lí giải 
 được yêu cầu của dề bài và xác định hướng đi đúng cho 
 5 bài làm, tránh lan man, lạc đề.
 BƯỚC Bước 3: Luôn đặt câu hỏi và tìm cách trả lời: Ai? Cái 
 gì? Là gì? Như thế nào? Kiến thức nào? Để bài làm 
 được trọn vẹn hơn, khoa học hơn tránh trường hợp trả 
 lời thiếu.
 Bước 4: Trả lời tách bạch các câu, các ý. Chọn từ ngữ, 
 viết câu và viết cẩn thận từng chữ.
 Bước 5: Đọc lại và sửa chữa chuẩn xác từng câu trả lời. 
 Không bỏ trống câu nào, dòng nào. V. Cách làm bài đọc – hiểu
 1. Câu hỏi nhận biết
 - Câu hỏi nhận biết về kiến thức tiếng Việt: nhận diện phương 
 thức biểu đạt, phong cách ngôn ngữ, thao tác lập luận, các biện 
 pháp tu từ, thể thơ, 
 - Câu hỏi nhận biết nội dung trong văn bản: Câu hỏi thường có 
 các cụm từ: Theo tác giả, trong văn bản, trong đoạn trích, 
 - Cách trả lời: Đối với dạng câu hỏi này, thí sinh 
 chỉ cần dựa vào ngữ liệu đọc hiểu rồi chép lại 
 thông tin, không cần suy luận, phân tích, nêu ý 
 kiến chủ quan của bản thân. V. Cách làm bài đọc – hiểu
 1. Câu hỏi nhận biết
 I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm) 
 Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
 Tôi rất thích hoa bồ công anh, không phải là đóa hoa vàng rực rỡ mà là đóa hoa bạc 
trắng đã sẵn sàng cho chuyến phiêu lưu. Có lẽ không có loài hoa nào có vẻ ngoài mảnh 
mai, yếu đuối nhưng lại có cá tính mạnh mẽ như bồ công anh. Chúng là những nhà 
thám hiểm bẩm sinh, những “phượt thủ” mang sinh mệnh của mình trên đôi cánh. Đó 
không chỉ là sinh mệnh của một hạt giống đơn thuần mà còn là hy vọng và tương lai của 
thế hệ kế cận. Nhựa sống của bồ công anh tích tụ trong những nhánh hoa nhỏ bé, chỉ 
đợi một cơn gió nổi chúng sẽ tung mình bay đến những miền đất mới. [ ] 
 Nếu bồ công anh không can đảm gửi những thế hệ non nớt đến vùng đất mới, chúng 
có thể chết vì cạn kiệt nguồn nước, chất dinh dưỡng. Sống chen chúc trong vùng an toàn 
chật hẹp sẽ khiến chúng bị hủy diệt vì không đủ không gian. Chỉ có cách phiêu lưu, sinh 
sôi và tiếp tục mở rộng lãnh thổ thì mới có cơ hội duy trì sự tồn tại của giống loài.
 Vậy đó, cuộc sống đôi khi buộc chúng ta phải mạo hiểm bước ra khỏi vùng an toàn 
để tìm kiếm sự an toàn. Nhưng chúng ta đã được chuẩn bị gì cho chuyến đi dài đó? 
Chúng ta có bạn đồng hành hay chỉ là một hạt cát đơn côi trong chuyến đi của cuộc đời 
mình?
 (Trích Đến cỏ dại còn đàng hoàng mà sống – Phạm Sỹ Thanh, NXB Thế giới, 2019, tr. 235-236)
 Câu 1. Theo đoạn trích, cây bồ công anh có những đặc điểm gì? 1. Câu hỏi nhận biết
 I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm) 
 Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
 Tôi rất thích hoa bồ công anh, không phải là đóa hoa vàng rực rỡ mà là đóa hoa bạc 
trắng đã sẵn sàng cho chuyến phiêu lưu. Có lẽ không có loài hoa nào có vẻ ngoài mảnh 
mai, yếu đuối nhưng lại có cá tính mạnh mẽ như bồ công anh. Chúng là những nhà 
thám hiểm bẩm sinh, những “phượt thủ” mang sinh mệnh của mình trên đôi cánh. Đó 
không chỉ là sinh mệnh của một hạt giống đơn thuần mà còn là hy vọng và tương lai của 
thế hệ kế cận. Nhựa sống của bồ công anh tích tụ trong những nhánh hoa nhỏ bé, chỉ 
đợi một cơn gió nổi chúng sẽ tung mình bay đến những miền đất mới. [ ] 
 Nếu bồ công anh không can đảm gửi những thế hệ non nớt đến vùng đất mới, chúng 
có thể chết vì cạn kiệt nguồn nước, chất dinh dưỡng. Sống chen chúc trong vùng an toàn 
chật hẹp sẽ khiến chúng bị hủy diệt vì không đủ không gian. Chỉ có cách phiêu lưu, sinh 
sôi và tiếp tục mở rộng lãnh thổ thì mới có cơ hội duy trì sự tồn tại của giống loài.
 Vậy đó, cuộc sống đôi khi buộc chúng ta phải mạo hiểm bước ra khỏi vùng an toàn 
để tìm kiếm sự an toàn. Nhưng chúng ta đã được chuẩn bị gì cho chuyến đi dài đó? 
Chúng ta có bạn đồng hành hay chỉ là một hạt cát đơn côi trong chuyến đi của cuộc đời 
mình?
 Câu 1. Theo đoạn trích, cây bồ công anh có những đặc điểm gì?
=> Cách trả lời: Đối với dạng câu hỏi này, thí sinh chỉ cần dựa vào ngữ liệu đọc 
hiểu rồi chép lại thông tin, không cần suy luận, phân tích, nêu ý kiến chủ quan của 
bản thân.