Bài giảng Ngữ văn 9 - Tiết 64: Các thành phần biệt lập - Trường THCS Xương Giang

 KIỂM TRA BÀI CŨ
 Chọn đáp án đúng ! 
Ý nào sau đây nhận xét không đúng về khởi ngữ ?
A/ Khởi ngữ là thành phần đứng trước chủ ngữ.
B/ Khởi ngữ nêu lên đề tài được nói đến trong câu.
C/ Có thể thêm một số quan hệ từ trước khởi ngữ.
D/ Khởi ngữ là thành phần không thể thiếu trong câu. KIỂM TRA BÀI CŨ
 Hãy chuyển phần in đậm trong câu sau đây thành 
khởi ngữ.
 - Anh ấy làm bài cẩn thận lắm .
 - Về làm bài thì anh ấy cẩn thận lắm . Tiết 64 Tiết 64 : CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP 
I/ THÀNH PHẦN TÌNH THÁI :
 1/ Ví dụ: (SGK/18) 
a/ Với lòng mong nhớ của anh, chắc anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô 
vàoa/ Chắc lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh. Cao
 Nhận định của người nói đối 
b/Anh quay lại nhìn vớicon sự vừa việc, khe thể khẽ hiện lắc độđầu tin vừa cậy cười. Có lẽ vì khổ tâm 
b/đến Có nỗi lẽ không khóc được, nên anh phải cười vậy thôi. Thấp Nếu không có những từ ngữ in đậm thì nghĩa sự việc của câu 
?
 chứa chúng có khác đi không? vì sao?
 a/ Với lòng mong nhớ của anh, a/ Với lòng mong nhớ của anh, 
 chắc anh nghĩ rằng, con anh sẽ anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy 
 chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy 
 chặt lấy cổ anh. cổ anh.
 b/Anh quay lại nhìn con vừa b/Anh quay lại nhìn con vừa 
 khe khẽ lắc đầu vừa cười. Có lẽ khe khẽ lắc đầu vừa cười. Vì 
 vì khổ tâm đên nỗi không khóc khổ tâm đên nỗi không khóc 
 được, nên anh phải cười vậy được, nên anh phải cười vậy 
 thôi. thôi.
- Nghĩa sự việc không thay đổi.
- Vì các từ in đậm không tham gia diễn đạt nghĩa sự việc, chỉ thể 
hiện cách nhìn sự việc của người nói. Tiết 64 : CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP 
I/ THÀNH PHẦN TÌNH THÁI :
1/ Ví dụ :SGK/18
 a/Chắc Nhận định của Cao Từ phân tích trên em 
 người nói đối hãy cho biết thành phần
 với sự việc, thể tình thái được dùng để 
 làm gì?
 b/Có lẽ hiện độ tin cậy Thấp
 * Các từ in đậm không tham gia diễn 
 đạt nghĩa sự việc.
 2/Kết luận: Thành phần tình thái được 
 dùng để thể hiện cách nhìn của người nói 
 đối với sự việc được nói đến trong câu. Lưu ý :
Trong giao tiếp ngoài những yếu tố tình thái thể hiện độ tin cậy 
của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu như:
- Chắc hẳn, chắc là, chắc chắn (chỉ độ tin cậy cao)
- Hình như, dường như, hầu như, có vẻ như (chỉ độ tin cậy thấp)
 Ta còn gặp:
- Những yếu tố tình thái gắn với ý kiến của người nói như :Theo 
tôi, ý ông ấy, theo anh 
 VD: Theo anh, anh thấy sự việc này như thế nào?
- Những yếu tố tình thái chỉ thái độ của người nói đối với người 
nghe như: à, ạ, a, hả, hử, nhé, nhỉ, đây, đấy (đứng cuối câu)
 VD: Mai đi lúc 7 giờ nhé! Tiết 64: CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP 
II/ THÀNH PHẦN CẢM THÁN:
 Các từ in 
1/ Ví dụ: (SGK/18)
 đậm trong Nhờ những 
 những câu từ ngữ nào 
a/ Ồ , sao mà độ ấy vui thế . trên có chỉ sự 
 Dùng để( Kimbộc Lânlộ ,Làng Vui) sướng trong câu mà 
 tâm lí người nói vật hay sự chúng ta hiểu 
 Tiếc rẻ
b/Trời ơi, chỉ còn có năm phút! việcCác gì khôngtừ in được tại sao 
 Từ những phân tích trên em 
 đậm? được người nói kêu 
 (Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ SaPa) hãy cho biết thành phần cảm 
 dùng để ồ hoặc kêu 
 thán được dùng để làm gì?
 làm gì? trời ơi
 2/ Kết luận: Thành phần cảm thán 
 được dùng để bộc lộ tâm lí của người 
 nói (vui, buồn, mừng, giận, .) Tiết 64 : CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP 
II/ THÀNH PHẦN CẢM THÁN:
1 / Ví dụ: (SGK/18)
a/Ồ 
 Dùng để bộc lộ Vui sướng 
 tâm lí người nói
b/Trời ơi Tiếc rẻ
2/ Kết luận: Thành phần cảm thán được dùng để bộc lộ tâm lí của 
người nói (vui, buồn, mừng, giận, .)
 * Cả 2 thành phần tình thái và cảm thán đều không tham gia vào việc 
diễn đạt nghĩa sự việc của câu nên được gọi là thành phần biệt lập.